Przełomowa opinia Rzecznika Generalnego TSUE ws. kredytów PLN. Co Trybunał mówi o WIBOR?

11 września 2025 r. to dzień szczególny dla polskich kredytobiorców. Opinia rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie WIBOR wywołała ogromne poruszenie wśród kredytobiorców w Polsce. Jej treść może mieć przełomowe znaczenie dla osób spłacających zobowiązania hipoteczne oparte na tym wskaźniku. Jakie wnioski płyną z opinii wydanej w sprawie C-471/24 (J.J. p-ko PKO BP S.A.) i czego można spodziewać się w dalszym postępowaniu przed trybunałem unijnym?

WIBOR pod lupą TSUE

Sąd Okręgowy w Częstochowie skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej cztery pytania prejudycjalne o następującej treści:

1. Czy art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że pozwala on na badanie postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR?
2. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze, czy art. 4 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że pozwala on na badanie postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR?
3. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze i drugie, czy art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że zapisy umowy dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR można traktować jako stojące w sprzeczności z wymogami dobrej wiary i powodujące znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, z uwagi na niewłaściwe poinformowanie konsumenta odnośnie narażenia na ryzyko zmiennej stopy procentowej, w tym w szczególności niewskazaniu w jaki sposób ustala się wskaźnik referencyjny będący podstawą ustalania zmiennego oprocentowania i jakie wątpliwości są związane z jego nietransparentnością oraz nierównomierny rozkład tego ryzyka na strony umowy?
4. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na wcześniejsze pytania, czy art. 6 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 zdanie 2 oraz art. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, iż w przypadku uznania za nieuczciwe postanowienia umownego dotyczącego zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR możliwym jest dalsze funkcjonowanie umowy, w której wysokość oprocentowania kwoty kapitału kredytu będzie się opierała na drugim składniku ustalającym wysokość oprocentowania zawartym w umowie, to jest stałej marży banku, co spowoduje zmianę oprocentowania kredytu ze zmiennego na stałe?

Powyższe pytania mają charakter uniwersalny. Dotyczą nie tylko tej jednej sprawy, zawisłej przed TSUE, ale tysięcy umów kredytowych zawartych przez polskich kredytobiorców.

Kredyt hipoteczny oparty o WIBOR – co powiedział Rzecznik?

Rzecznik Generalny TSUE w sprawie C-471/24 zaznaczył jednoznacznie, że osoba zaciągająca kredyt złotowy powiązany z WIBOR-em musi otrzymać pełne i zrozumiałe informacje dotyczące tego wskaźnika. Chodzi zarówno o wskazanie, kto odpowiada za jego ustalanie, w jaki sposób jest kalkulowany, jak i jakie zagrożenia finansowe dla konsumenta mogą się z nim wiązać. Jeżeli instytucja bankowa nie przekazała klientowi takich wyjaśnień w jasnej i prostej formie, postanowienie umowy dot. oprocentowania może być uznane za niedozwolone.

Rzecznik podkreślił, że klauzula zmiennego oprocentowania odwołująca się do wskaźnika referencyjnego WIBOR stanowi element przedmiotowo istotny umowy (essentialia negotii), czyli mówiąc wprost – jeden z głównych elementów umowy kredytowej. Badanie jej abuzywnego charakteru jest dopuszczalne, jeżeli nie została sformułowana w sposób przejrzysty i jednoznaczny. Warunek transparentności wymaga, aby kredytobiorca został poinformowany nie tylko o samym pojęciu wskaźnika, lecz także o jego skutkach ekonomicznych, zwłaszcza wpływie na wysokość całkowitych kosztów zaciągniętego zobowiązania.

Wniosek płynie z tego następujący: sąd krajowy rozpoznający sprawę dotyczącą WIBOR powinien ocenić, czy postanowienie dot. zmiennego oprocentowania nie prowadzi do istotnej nierównowagi praw i obowiązków stron na niekorzyść konsumenta. Kluczowym zagadnieniem będzie ustalenie, czy kredytobiorca podjął świadomą decyzję co do ryzyka zmiennej stopy procentowej, dysponując kompletną i rzetelną informacją od banku.

Treść całej opinii w języku polskim znajdziesz tutaj: CURIA – Dokumenty.

Możliwe konsekwencje dla kredytobiorców

Jeżeli Trybunał podzieli w wyroku stanowisko rzecznika, otworzy to drogę do kwestionowania umów opartych o wskaźnik WIBOR.

Jeśli sądy krajowe zaczną uznawać klauzule dotyczące WIBOR-u za abuzywne, konsekwencje mogą być bardzo poważne. W praktyce możliwe są trzy scenariusze:

• usunięcie WIBOR-u z umowy i pozostawienie wyłącznie marży banku – kredyt stałby się wtedy w praktyce oprocentowany według stałej, dużo niższej stopy,
• usunięcie klauzuli dot. oprocentowania z umowy – wówczas zwrotowi podlegałby wyłącznie udostępniony kapitał kredytu,
• stwierdzenie nieważności całej umowy, jeśli bez zakwestionowanej klauzuli nie mogłaby ona dalej obowiązywać.

Dla kredytobiorców złotowych każde z powyższych rozwiązań jest korzystne. Należy jednak zawsze odpowiedzieć sobie na pytanie, który z wariantów jest dla danego kredytobiorcy, w jego osobistej i finansowej sytuacji, najkorzystniejszy.

Co dalej z WIBOR?

Opinia rzecznika generalnego TSUE nie jest jeszcze prawomocnym rozstrzygnięciem, ale stanowi istotny sygnał dla sądów krajowych i kredytobiorców. Kredytobiorcy muszą jednak uzbroić się w cierpliwość i oczekiwać na wyrok, który ma być wydany przez Trybunał na początku 2026 roku.

Doświadczenie pokazuje, że opinia rzecznika generalnego wyznacza kierunek kierunek orzeczniczy Trybunału – dotychczas w sprawach konsumenckich, zgodnie z moją wiedzą, nie zdarzyła się jeszcze taka sytuacja, w której zapatrywania rzecznika byłyby odmienne, niż wniosku płynące z finalnie wydanego wyroku.

Orzeczenie TSUE może przesądzić, czy WIBOR zostanie uznany za wskaźnik zgodny z unijnymi standardami ochrony konsumentów. Do tego czasu kredytobiorcy powinni śledzić rozwój wydarzeń, warto rozważyć również konsultację prawną z adwokatem lub radcą prawnym specjalizującym się w sporach z instytucjami finansowymi (uwaga: należy uważać na pseudokancelarie i tzw. spółki odszkodowawcze – najczęściej są to sp. z o.o.), aby przygotować się na możliwe nadchodzące zmiany.

Podsumowanie

Stanowisko przedstawione przez Rzecznika Generalnego TSUE nie kończy jeszcze postępowania, ale już dziś można uznać je za moment przełomowy. Po raz pierwszy tak jednoznacznie wskazano, że sposób funkcjonowania wskaźnika referencyjnego WIBOR może być oceniany przez sądy, a klienci banków powinni uzyskać przy zawieraniu umowy kredytu rzetelną wiedzę o związanych z nim zagrożeniach. Jest to niewątpliwie preludium do otwarcia nowego rozdziału w sporach kredytowych, który w perspektywie czasu może doprowadzić do realnych zmian sytuacji prawnej i finansowej kredytobiorców w Polsce.

Co możesz zrobić już teraz?

Jeżeli posiadasz zawarty kredyt hipoteczny oparty o wskaźnik WIBOR – możesz działać już teraz.

Wyślij nam swoją umowę kredytu do analizy, którą przygotuje dla Ciebie profesjonalny pełnomocnik – radca prawny lub adwokat. Z analizy, którą otrzymasz, dowiesz się, czy Twoja umowa zawiera klauzule, które można skutecznie zakwestionować przed sądem, a także jakie przysługują Ci możliwości.

Od lat reprezentujemy kredytobiorców w sporach z bankami. Radca prawny Katarzyna Lubańska-Kępa od dekady wspiera konsumentów w sporach z podmiotami rynku finansowego, na różnych gruntach. Na pokładzie mamy radców prawnych i adwokatów, którzy realia sporów z bankami znają od podszewki. Więcej o nas możesz przeczytać w zakładce O KANCELARII.

Co robimy na co dzień?

• analizujemy umowy kredytowe, pożyczkowe i umowy ubezpieczenia,
• doradzamy w zakresie doboru najlepszej strategii procesowej (sytuacja każdego konsumenta jest nieco inna),
• reprezentujemy naszych klientów przed sądami powszechnymi,
• aktywnie wspieramy konsumentów w toku negocjacji ugodowych z podmiotami rynku finansowego.

Skorzystaj z formularza kontaktowego, bądź skontaktuj się z nami telefonicznie lub mailowo:

tel.: +48 691 754 230,
e-mail: biuro@kancelaria-klk.pl